Wotanin Wowapi 30 - mei 1998

 


nieuwsbrief van de Lakota Stichting

nummer 30, mei 1998

Inhoudsopgave


Van bestuur en redactie

De Lakota Stichting is inmiddels ook per e-mail te bereiken:


Boekbesprekingen

Hoe zou je overleven als een Prairie-Indiaan

Onder deze titel is een aantrekkelijk boekje verschenen dat kinderen op een leuke, speelse manier in aanraking laat komen met het leven van de Prairie-indianen.
Het boek confronteert de lezer met een aantal vragen, waarbij hij zich zelf moet verplaatsen in het leven van zo'n indiaan.
Via een tijdspiraal ga je terug naar de tijd dat de Prairie-indianen heer en meester waren op de prairie. Met voldoende bagage word je gelanceerd in je nieuwe leven. Je gaat ontdekken waar je woont, met wie je samenleeft en hoe je reist. Maar ook word je gedwongen om na te denken over wat jouw rol kan zijn tijdens de bizonjacht en vooral over de vraag wat je allemaal doet met de bizon die overmeesterd is. Je komt tot de ontdekking dat het voedsel van de Prairie-indianen totaal anders was dan het onze. Ook kun je ontdekken wat de verschillen zijn tussen hun en jouw kleding. Aan kunst en handvaardigheid wordt eveneens aandacht besteed.
Feesten en ceremonies, oorlogen en rooftochten, geesten en medicijnmannen en last but not least kolonisten en soldaten: je komt ze allemaal tegen in het leven van een indiaan.
Als je alles hebt beleefd, kun je nog testen of je als indiaan hebt overleefd.

Het boek 'Hoe zou je overleven als een Prairie-Indiaan' behoort tot de serie HOE ZOU JE OVERLEVEN, waarbij je kunt overleven als Viking, Azteek, in het oude Egypte, het Romeinse Rijk, de Middeleeuwen, als een Amerikaanse pionier of op een 18de-eeuws schip.
'Overleven als een Prairie-Indiaan' is uitgegeven door Ars Scribendi, onder het ISBN nummer: 90-5495-072-2.

Evert de Kruijf


 

Hoe kun je de lucht bezitten?

De rede van Seattle

Onlangs is een geheel herziene en uitgebreide versie verschenen van het boekje 'Hoe kun je de lucht bezitten', de legendarische rede van Seattle.
De reden voor het opnieuw uitbrengen van een nieuwe, verbeterde versie heeft alles te maken met het feit dat er gerede twijfels bestonden of de eerdere weergave van de tekst wel historisch verantwoord was. In samenspraak met de nazaten van Seattle en de oorspronkelijke Amerikaanse uitgever zijn nu voor het eerst alledrie de in omloop zijnde versies samengebracht in één uitgave.
Dit heeft tot gevolg dat het boekje er als volgt uit ziet:
* De rede van Seattle, opgetekend door dr. Henry Smith die bij de legendarische toespraak aanwezig was. Smith heeft van deze toespraak notities gemaakt. Deze notities zijn later verwerkt tot de ons bekende rede. Door de in de rede gebruikte voorbeelden en het woordgebruik ontstaat snel de neiging om te twijfelen aan de juistheid van de toespraak. Echter uit onderzoek en raadpleging bij de ouderen van de Suquamisch stam mag worden aangenomen dat deze versie recht doet aan de zienswijze van Seattle.
* In de jaren zestig stuitte William Arrowsmith op een passage uit de rede van Seattle uit de versie van Dr. Smith. Na gesprekken met traditionele oudsten van de stammen te hebben gevoerd, heeft Arrowsmith de ideeën van Smith losgelaten om er uiteindelijk een Arrowsmith-versie van te maken.
* Als derde is er de Ted Perry uitgave. Deze is gebaseerd op de Arrowsmith-versie, die als nieuwe, fictieve rede diende voor gesproken tekst voor een film over vervuiling en ecologie. Deze tekst sprak zeer aan in die jaren; dit heeft geleid tot een vorm van popularisering.

Alledrie de hierboven genoemde redes zijn vermeld in deze nieuwe uitgave. Het doel van deze uitgave is te trachten de geschiedenis te achterhalen van de rede van opperhoofd Seattle en daarover te informeren, zonder de inspiratie geweld aan te doen die hij zoveel mensen gegeven heeft in welke versie dan ook.

Met instemming van Ted Perry en de erfgenamen van William Arrowsmith komen de rechten van dit boek ten goede aan de Suquamisch.

Kort samengevat gaat het in feite om de achterliggende boodschap van het verhaal. In algemene zin is het bekend dat de indianen een sterke relatie hadden en nog steeds hebben met hun omgeving. Juist die onderlinge samenhang en afhankelijkheid tussen organismen, culturen, milieu en moeder aarde is van ongekende waarde. Deze samenhang en afhankelijkheid aan elkaar is de boodschap in de rede. Als men dat niet wil doorzien in onze huidige maatschappij en alleen maar dollartekens voor ogen houdt, komt het leven op moeder aarde in gevaar. Deze zekerheid dat organismen met elkaar het voortbestaan van het leven op aarde bepalen is niet te koop. Het is de boodschap te ontdekken dat de indiaan een grote waardering voor zijn omgeving heeft, waarbij de dieren, het water, de planten, het milieu en de aarde met respect behandeld dienen te worden. De rede zal zeker qua inhoud over deze onderwerpen zijn gegaan, maar dat neemt niet weg dat aan de toespraak toch het een en ander geromantiseerd zal zijn om het geheel leesbaar en aantrekkelijker te maken.
Als je je nog eens realiseert dat deze rede ongeveer 140 jaar geleden is uitgesproken, besef je dat de indiaanse cultuur van een ongekend hoog niveau was. Besef hebben van waarden is nodig om een juiste visie op het leven en de toekomst te kunnen geven. Misbruik deze boodschap niet, maar maak er gebruik van.

Het boekje is verkrijgbaar via uitgeverij Jan van Arkel, Alexander Numankade 17 te Utrecht, of in de reguliere boekhandel. De prijs van het boekje is f 19,90. Het ISBN-nummer is 906224 198.

Evert de Kruijf

De verschillende versies van de toespraak in het Nederlands zijn ook te vinden op het Internet.


 

La Ferme des Bisons

Op ongeveer 5 kilometer van Bastogne, in de Belgische Ardennen, ligt het plaatsje Foy-Recogne. Daar is het Amerikaanse wilde westen in het hart van Europa gevestigd. Het klinkt raar maar het is toch een beetje waar. In dat plaatsje in de Belgische Ardennen is een boerderij gevestigd waar ongeveer tweehonderd bizons leven.
Het milieu waarin deze dieren leven is natuurgetrouw en heeft veel weg van het overgangsgebied tussen de Black Hills en de prairie in South Dakota. Het is er heuvelachtig en er zijn groene weiden met sappig gras. Maar er is ook voldoende beschutting voor de dieren aanwezig vanwege de afwisselende bomengroei.

De bizons zijn door het bedrijf uit Noord-Amerika ingevoerd voor een fokprogramma. De dieren worden er gefokt voor het vlees, waarbij het leven van de dieren zo veel mogelijk op een natuurlijke wijze plaatsvindt. Het vlees wordt voor de verkoop aangeboden. Het is leuk om eens een kijkje te nemen als je er in de buurt bent. Er is een programma aanwezig, waarbij de bezoeker ruim geïnformeerd wordt over het hoe en waarom. Daarnaast wordt er een tocht in een boerenwagen gemaakt door de vallei waar de bizons met kalveren lopen. Het is bijna mogelijk om vanuit de wagen de dieren aan te raken, maar je kunt ze zeker ruiken en horen. Het gegrom en gebrom van de stieren klinkt angstaanjagend. Tijdens de tocht wordt een stop gemaakt bij een monument dat speciaal is opgericht voor de indianen die in de Tweede Wereldoorlog in België hebben gevochten. Dit monument is ter nagedachtenis aan hen die zijn gesneuveld.

In de boerderij is het verrassend te ontdekken dat er een prachtige tentoonstelling is te zien over het leven van de Prairie-indianen van Noord-Amerika. Door een uit de hand gelopen hobby die inmiddels 30 jaar duurt is een niet van echt te onderscheiden tentoonstelling ontstaan van voorwerpen, materialen, gebruiksvoorwerpen, jachtwapens bizonhuiden, tipi's, (bijna levensechte) poppen op ware grootte voorzien van prachtig versierde kleding.

De tentoonstelling is het levenswerk van één man die tot in de precisie alles heeft nagemaakt. Het is bijna onvoorstelbaar, maar zelfs het vele kralenwerk dat is aangebracht op de traditionele kleding is eigengemaakt, maar ook al het looien van de huiden is zelf uitgevoerd. Er is in de tentoonstelling zichtbaar hoe de huiden vroeger werden opgespannen en afgeschraapt met een scherp voorwerp gemaakt van bizonbot.

Wie geïnteresseerd is in het leven en de beschaving van de indianen, dol is op de natuur of gefascineerd door de bizon, voor wie eens iets bijzonders wil zien kan daar gewoon naar toe. Het is ook leuk en leerzaam voor kinderen. Het hele programma laat kinderen voldoende aan hun trekken komen.
Als afsluiter is het mogelijk om in het restaurant eens een stukje bizonvlees te proeven.

Hoe er te komen: Volg de E-25, Luik richting Bastogne. Neem afslag 52, dit is ongeveer 6 kilometer voorbij het plaatsje Hoeffalize. Neem de N-30 richting Bastogne. 5 kilometer voor Bastogne ligt het plaatsje FOY. Ga op de grote kruising rechtsaf richting Recogne. Na een paar kilometer treft U de Bizonboerderij aan de linkerzijde van de weg.

Evert de Kruijf


 

Reisgidsen


U kunt voor onze reizen van 1998 nog de nieuwe gids aanvragen. Dit jaar is er opnieuw de, inmiddels bij een aantal van U bekende, reis naar de Lakota in (onder andere) Zuid-Dakota, en de reis naar het Zuidwesten, maar er zijn ook nieuwe reizen naar Brits Columbia, Alberta, Quèbec, en andere oorden in indiaans Amerika.
 

Indianen op Internet

Veel indiaanse volken, ook de Lakota, hebben ondertussen Internet-sites. In dit artikel vindt U een aantal interessante homepages.


 

'Going Pow Wow'

De zomer is in inheems Amerika de tijd van de kleine en grote pow wows: de sociale happenings met muziek, dans, 'indian taco's' en andere hapjes, waar indianen van binnen en buiten de reservaten elkaar treffen, bijpraten en zich amuseren. Indian Country Today, de indiaanse krant (met een Lakota hoofdredacteur) die eens per week in een groot deel van Noord-Amerika verschijnt, publiceert sinds 1990 jaarlijks een speciale pow wow-bijlage Hitting the Pow Wow Circuit. Daarin vind je achtergrondinformatie en een agenda met alle pow wows van deze zomer. Omdat de meeste pow wows gelegenheden zijn waar je als blanke heen kunt gaan zonder je onwelkom te voelen (in tegenstelling tot veel ceremonieën waar blanken, tenzij nadrukkelijk uitgenodigd, niet welkom zijn), geven we hier voor de Amerika-gangers onder de lezers wat informatie, grotendeels ontleend aan de ICT-bijlage. (Als je niet naar Amerika gaat maar in Nederland een keer een pow wow wilt bezoeken, heb je er misschien ook iets aan.)

De eerste pow wows

De oudste bekende pow wows werden in de jaren tachtig van de vorige eeuw gehouden. Na de Slag bij de Little Big Horn kwamen de Lakota in verschillende reservaten terecht, onder andere in het Pine Ridge-reservaat dat in 1878 werd gevestigd. In die periode verloren ze zo ongeveer alles: een groot deel van hun grondgebied, hun eigen leefwijze en daarmee ook hun trots en waardigheid. Vooral de mannen hadden praktisch niets meer omhanden (de vrouwen hadden in elk geval nog steeds de zorg voor de kinderen en het huishouden). De federale overheid, steeds bevreesd dat het verzet tegen de blanke overheersing weer op zou laaien, deed in 1882 de Ghost Dance, de Zonnedans, en andere religieuze rituelen in de ban. Dansen werd alleen nog toegestaan bij speciale gelegenheden zoals officiële feestdagen, bijvoorbeeld de viering van de vierde juli. De oudst-bekende pow wow was zo'n 4-juli-viering, georganiseerd door Bill Cody. Deze pow wow schijnt zo'n succes te zijn geweest dat Cody op het idee kwam een 'Wild West show' in het leven te roepen, waarmee hij door het land ging trekken. Aan deze show deden verschillende 'war dancers' en bekende veteranen van het Pine Ridge-reservaat mee. De show werd een groot succes en kreeg mede daardoor concurrentie van andere shows. Tegen 1889 traden in de verschillende shows samen zo'n tweehonderd jonge, indiaanse 'war dancers' op. Zij vormden dé attractie. Wat later werden 'fancy dancers' aan de shows toegevoegd. Een bekend geworden danser was Luther Standing Bear, een Oglala Lakota die traditioneel was opgevoed, maar ook de ineenstorting van de Lakota cultuur had meegemaakt. Hij kwam in 1902 bij de show en trad onder andere op voor Edward VII, de latere koning van Engeland. Luther Standing Bear heeft overigens ook enkele boeken geschreven, onder meer Land of the Spotted Eagle, dat het vroegere leven van de Lakota beschrijft en nog steeds verkrijgbaar is (University of Nebraska Press). In die tijd waren er in de reservaten af en toe ook kleine vieringen waarbij gedanst werd, bijvoorbeeld ter ere van iemand die iets bijzonders gepresteerd had. Maar in het algemeen volhardde de overheid in een ontmoedigingsbeleid voor inheemse bijeenkomsten en festiviteiten. Dit verander de pas in 1934, toen de Indian Reorganization Act in werking trad en een ommekeer teweegbracht. Ban-maatregelen werden afgeschaft en herbevestiging van de eigen identiteit van de Lakota werd nu aangemoedigd. Tegenwoordig zijn de pow wows in de reservaten dé sociale ontmoetingsgelegenheden bij uitstek. De Lakota reizen desnoods honderden kilometers in wrakkige auto's en busjes om ze mee te kunnen maken.

 
Moderne pow wows

De pow wows worden doorgaans in het weekend gehouden, vanaf vrijdagavond. Vooral de grote pow wows zijn enorme spektakels met een sterk wedstrijdelement. De drums klinken er dagenlang. Behalve danswedstrijden, soms met hoge geldprijzen, zijn er ook andere evenementen te zien, bijvoorbeeld sportwedstrijden, paardenraces, een miss-verkiezing of een modeshow. Soms zijn er demonstraties van dansers van andere stammen. De pow wow opent met de 'Grand Entry', de binnenkomst van alle dansers, waarbij de oorlogsveteranen voorop lopen. Er zijn verschillende dansstijlen, waaronder de 'Traditional Dance' voor mannen en idem voor vrouwen, de 'Grass Dance' voor mannen en de 'Jingle Dress Dance' voor vrouwen. De kostuums zijn schitterend en kostbaar.

Rondom het pow wow-terrein vind je kraampjes met 'frybread', ijs, sieraden, cd's en andere aantrekkelijkheden.

Vooral bij de kleinere pow wows zijn er soms ook ceremonies, zoals een naamgevingsceremonie of een huwelijk met een give-away: een gebeurtenis waarbij de familie om wie de ceremonie draait iedere aanwezige een geschenk geeft. Families moeten er lang voor sparen om voldoende cadeaus bijeen te krijgen en na de give-away hebben ze vaak weinig meer over. Toch hechten ze aan dit ritueel; ze leggen er eer mee in.

Tips voor wie een pow wow wil bijwonen

Toon respect door je aan te passen aan de omstandigheden:
- als bij de 'Grand Entry' de adelaarsstaf wordt binnengebracht staat iedereen op (hoeden gaan dan af);
- wijs niet naar dansers; wil je iets over een danser zeggen, knik dan met je hoofd in de bedoelde richting of beschrijf zacht pratend de kleding van wie je bedoelt;
- gebruik geen flitslicht als je tijdens een danswedstrijd foto's maakt; wil je buiten de dansgroep een individuele persoon fotograferen, vraag dan toestemming;
- dring je niet op als dansers zich aan het voorbereiden zijn; blijf op enige afstand;
- raak de kostuums niet aan, sommige versierselen hebben een speciale betekenis;
- wordt het publiek uitgenodigd mee te dansen, dan kun je meedoen.

Klik op de drum voor een stukje pow wow-muziek.
 
Waar deze zomer (1998)?

De pow wow-agenda van ICT beslaat verschillende pagina's, te veel voor Wotanin Wowapi. We doen een greep uit de pow wows in en rond de Lakota-reservaten in Zuid-Dakota.

Juli::
* 3-5: Wakpamni Lake Pow Wow, bij Batesland (kleine, traditionele pow wow)
* 10-12: 12th Annual Black Hills Pow Wow, Rapid City (Rushmore Plaza Civic Center) (grote, intertribal pow wow)
* 17-19: Flandreau Santee Sioux Wacipi, Flandreau (in de buurt van het Royal River Casino) (pow wow met danswedstrijden)
* 24-26: Pass Creek District Pow Wow, Allen (Pow Wow Grounds)
Augustus:
* 30 juli-2 augustus: Oglala Nation Pow Wow en Rodeo, Pine Ridge (Pow Wow Grounds)

De pow wow-lijst voor 1999 staat op de pagina Pow wows.

Marian Cuisinier


 

Korte berichten

Onrust bij de Apache

Op het San Carlos-reservaat van de Apaches in Arizona is het de laatste weken erg onrustig geweest. De stamraad en zijn vice-voorzitter werden beschuldigd van corruptie. De stam zou voor acht miljoen dollar aan schulden hebben.

Een groep van bezorgde Apaches, 'Call to Action', onder leiding van de ontslagen voorzitter, organiseerde demonstraties, waarbij de demonstranten door tegenstanders in elkaar werden geslagen.

 
 
Navajo-president treedt af

De president van de Navajo Nation, Albert Hale, is in maart afgetreden. Hij werd verdacht van misbruik van geld van de stam en het accepteren van smeergeld van mensen met wie de stam zaken deed.

Ook al eerder, in 1989, moest een president vertrekken wegens dezelfde soort beschuldigingen. Deze man, Peter MacDonald, zit hiervoor nog steeds in de gevangenis.

 
 
Half miljard voor Black Hills

Het bedrag dat de Lakota toegekend hebben gekregen voor het verlies van de Black Hills, is nu opgelopen tot meer dan 500 miljoen dollar. Het Amerikaanse Hooggerechtshof kende de Lakota in 1980 17,5 miljoen dollar toe. Dat bedrag is intussen door rente opgelopen tot de huidige hoogte.

De Lakota weigeren het geld te accepteren en willen het land terug. Hiervoor is in de jaren tachtig al eens een wetsontwerp bij het Congres ingediend. Dit is echter nooit in behandeling genomen.

 

Colofon

Eindredactie: Marian Cuisinier
Organisatie & productie: Gerda Bolhuis
Layout/logo's: Ad Vermeulen
Bijdragen: Gerda Bolhuis, Natanja Braude, Marian Cuisinier & Evert de Kruijf

ISSN 0926-2989