Wotanin Wowapi 07 - november 1991


nieuwsbrief van de Lakota Stichting

nummer 7, november 1991

Inhoudsopgave



Van de redactie


Dit zevende nummer van de Wotanin Wowapi is heel bijzonder, en wel om twee redenen. Dit is de laatste nieuwsbrief oude stijl. Het eerste nummer van 1992 zal er totaal anders uit gaan zien door een nieuwe opmaak.

Ten tweede hebben wij de hand kunnen leggen op een unieke fotoreportage. De reportage is gemaakt door Diana van Oort, een free-lance fotografe die deelnam aan de Lakota-reis van dit jaar. Van de serie foto's zal ook een tentoonstelling samengesteld worden.

Behalve deze fotoreportage staan er weer interessante artikelen in de Wotanin Wowapi. Onder andere een artikel over het bezoek van een Braziliaanse Indiaan aan Nieuwegein in verband met de akties voor het tropisch regenwoud. Verder aandacht voor powwows.
Het derde deel in de reeks artikelen over de Aborigines zal in de volgende nieuwsbrief gepubliceerd worden.

Al met al genoeg stof om de kerst door te komen.
De Lakota Stichting wenst u prettige feestdagen!

Namens de redactie,

Ingrid van Amelsfort

De hierboven genoemde foto's staan op de pagina Foto's. Red.


Bezoek uit Brazilië


Half september waren Catarino Sebirop, een Gavião-Indiaan en Dr. Mauro Leonel, medewerker van het Instituut voor Antropologie en Milieu te Sao Paulo, in Nederland. De NOVIB had hen hiertoe uitgenodigd in het kader van de behandeling door de Tweede Kamer van de regeringsnota over tropisch hardhout. Diverse kranteartikelen alsmede het Jeugdjournaal en het NOS-journaal besteedden aandacht aan hun bezoek. Ondanks een overladen programma waren ze bereid om in Nieuwegein een gesprek te hebben met vertegenwoordigers van het gemeentebestuur en van het zogenaamde 'particulier initiatief', waaronder de Lakota Stichting. De gemeente Nieuwegein is één van de gemeentes die het Klimaatverbond ondertekent. Het Klimaatverbond is een overeenkomst waarbij gemeenten in het Noorden zich verplichten er alles aan te doen om het broeikaseffect terug te dringen en de bewoners van het Amazone-gebied om de tropische regenwouden te redden. Onderstaand een beknopte weergave van het gesprek.
Ondersteunt de NOVIB een projekt van jullie?
Nee niet direkt, wel was er in 1990 een groot congres van Indianen en Seringerios (rubbertappers) gezamenlijk, dat door NOVIB (mede-)gefinancierd werd.
Aan dit congres namen alle hoofdmannen van de stammen in de regio deel, er waren ook vertegenwoordigers van de overheid, burgemeesters en functionarissen van de deelstaten Rondonia en Acre. Het congres heeft wel een gunstig effect gehad: Zo werden voor de rubbertappers ('soldaten van de rubber') die min of meer het oerwoud zijn ingedrukt alsnog pensioenrechten vastgesteld.
Er zijn nu ook kaarten van het gebied getekend zodat de groepen van elkaar weten waar ze zich bevinden. Door de bundeling van de krachten staat men nu wat sterker tegenover de bedreiging op vele fronten.
Onder het mom 'economische ontwikkeling van het binnenland' werd Rondonia ontsloten, leeggeplunderd en begon er een, tot op de dag van vandaag voortdurende, ethnocide op de oorspronkelijke bewoners.
De Wereldbank zorgde voor asfaltering van de BR 364 en maakte daarmee letterlijk de weg vrij voor kolonisatie. De overeengekomen vergoeding is nooit bij Indianen of rubbertappers terechtgekomen, voor het weggehaalde hout is geen cent betaald. De overheidsinstantie FUNAI, die de belangen der Indianen moet behartigen is corrupt.
Er komt nog een vervolg-congres waarbij de belangrijkste onderwerpen zullen zijn: onderwijs, gezondheidszorg en de houtroof.
Wat kunnen wij hier betekenen?
(Catarino): Nu wil ik graag wat zeggen, ik ben hoofdman voor zo'n tweeduizend mensen. Het spijt me dat ik jullie taal niet spreek, maar zelfs het Portugees is al een vreemde taal voor mij.
Momenteel ben ik veel aan het reizen en ik zie dat er een enorm verschil is tussen onze culturen. Jullie hebben vele fabrieken neergezet en nu is het moeilijk geworden voor jullie om adem te halen. Jullie hebt ook hout gestolen, door de bossen te kappen verpest je je eigen en onze gezondheid. Ik begrijp dat die industrie ijzer moet branden en dat er auto's en vliegtuigen gemaakt moeten worden, maar ik heb m'n eigen cultuur.

Ik ben bij de rivier geweest, zo'n rivier wordt veranderd: je gooit grond van de kant erin en andersom, die rivier lijdt daaronder. Zo hebben jullie alles veranderd, alles slecht behandeld: het water, de grond, de lucht, het klimaat. Ik wil met mijn volk op ons gedeelte van de aarde passen, maar jullie maken dat onmogelijk. Rondonia was bos, was van ons, we hadden niet te maken met vernietiging en vuile lucht.

Dat klimaatverbond is mooi, maar het moet niet in de lucht blijven hangen, ieder moet z'n verantwoordelijkheid nemen.

Dat is niet zo eenvoudig hier, we zitten met vijftien miljoen mensen op zo'n klein oppervlak.
(Catarino): In het verleden toen er nog volop bos was, ook hier in Europa, was de situatie gemakkelijker maar nu er zo veel mensen zijn ontstaan de problemen en dan komen ze maar naar ons toe!
Wij willen geen fabrieken, we willen geen excessieve situaties zoals bij jullie. Toen ik 13 jaar oud was hadden we onze wereld, het oerwoud dat in principe zelfvoorzienend is, wat daar nu nog van rest is te weinig om van te leven en de oorzaak daarvan ligt bij jullie!
Wie kapt dat hout nu eigenlijk?
(Mauro): Blanke Brazilianen, maar de hoge prijzen worden betaald door de sterke landen. Sinds kort is er in Brazilië een opening naar de democratie, maar de militaire dictatuur die met de uitverkoop begonnen is, werd gesteund door het 'rijke noorden' en Nederland was daarbij de eerste.
Wij hebben behoefte aan hout, jullie kunnen hout aanbieden, wat nu als de vraag wegvalt, dan stijgt de schulden last nog verder.
(Mauro): Wat weeg je tegen elkaar af? Korte termijn-winst tegenover een immense, definitieve vernietiging. Er zijn nog andere dan economische waarden in het geding. De waarde van het tropisch woud is niet in economische termen te vangen. Waar het werkelijk op aan komt is de mate waar in de rijken bereid zijn om te helpen het tropisch woud (de longen van de aarde) te behouden. Dat heeft wel een prijs, binnen een instantie als GATT kan die bepaald worden. Er moet iets veranderen in de zogenaamde 'ontwikkelingsrelaties'.
Maar wat richten we lokaal aan als we stoppen met hout af te nemen? Wat is het alternatief, komen daar dan graanvelden? Wegen de inkomsten uit produktreservaten op tegen die van houtwinning? Kunnen plantages een oplossing bieden?
Ook de rubber werd op kleinschalige en duurzame wijze gewonnen. Rubberbomen staan temidden van andere soorten. Je kunt het aantal vergroten door er wat op te letten, er zorg aan te besteden, een béétje uitbreiden. Maar als het de omvang van een plantage aanneemt... in het Amazonegebied vernietigt het oerwoud dan zichzelf. Dat dunne vruchtbare laagje blijft alleen behouden dank zij een kringloop binnen de biodiversiteit. Doorbreek je dat, dan is het eindresultaat woestijn.
(Catarino): Jullie praten zoveel, in mijn gebied is alles weg en jullie beseffen niet goed wát er weg is. Noem het biodiversiteit, duizenden verschillende planten die gebruikt werden door de Indianen. Er is een plant die 'n abortus opwekt zonder het lichaam te schaden en er is een plant voor het omgekeerde effekt. Er is een extract dat bloedingen onmiddellijk stopt. In een wandeling van een uur door het bos zou ik je 365 medicinale planten kunnen laten zien en je alles vertellen over hun werking. Jullie medicijnen komen oorspronkelijk allemaal uit het oerwoud ook al worden sommige nu synthetisch vervaardigd.
Tot voor kort waren jullie met Indianen onder elkaar, nu is er contact met de industriële cultuur, kan dat samengaan?
(Catarino): Laat me één ding voorop stellen, wat ik van die cultuur gezien heb was weinig goeds. Ze gooien het vuilnis naar buiten, etensresten. Dat doen wij niet, voedselresten gaan naar wie het nodig heeft en armen zijn hier ook. Ik wil die cultuur niet, nooit. Maar we hebben nu eenmaal met elkaar te maken. Het is een kwestie van elkaar de weg leren kennen, van elkaar leren met behoud van de eigen identiteit.
Is een leven in zekere harmonie met de natuur bij ons nog mogelijk volgens U?
In Nederland voel je allerlei dingen die niet in orde zijn. Je moet die vraag zelf beantwoorden, met de anderen in je omgeving. Neem onze maaltijd daarstraks, op zo'n moment beteken je iets voor elkaar, deelt het voedsel en je let erop dat ieder voldoende heeft.

Ik heb heel wat vragen beantwoord, nu heb ik een vraag:
De gezondheidssituatie in onze gemeenschap is heel slecht. Een oude man met een wond aan het been moest twee dagen lopen naar een arts. M'n eigen vrouw is nu naar de stad om behandeld te worden tegen tbc, daar hebben we voor moeten sparen. Onze gemeenschap heeft een terrein in Ji-Parana, daar willen we een gezondheidscentrum in richten. Er moet medisch personeel komen en een auto en een uitrusting, willen jullie dat ondersteunen?

Diezelfde avond keerden Catarino en Mauro nog terug naar Brazilië, Catarino moest het laatste deel van de reis te voet afleggen, een halve dag lopen.

Ingrid van Amelsfort


Pow wow


Eind augustus was er een Indiaans dansgezelschap in Nederland. Ze traden driemaal op in de Stadsschouwburg van Amsterdam en gaven een optreden in Heerlen. De drie optredens in Amsterdam waren steeds zo goed als uitverkocht maar nogal wat mensen verlieten de zaal voortijdig omdat ze wat ze zagen niet als Indiaans ervoeren. Toegegeven, een schouwburg is een vreemde plaats om een dergelijke voorstelling te geven, en werkt misschien bevreemding in de hand, maar authentiek was het wel. De dansers van het WI-SHA-gezelschap vertegenwoordigen verschillende volken en zijn topdansers die op het wedstrijdcircuit veel prijzen in de wacht sleepten.
Met alle veranderingen die de Indiaanse gemeenschap heeft ondergaan zijn ook de dansen veranderd. Zang en dans hebben altijd een belangrijke plaats gehad in de Indiaanse cultuur. De Lakota, en aanverwante culturen, onderscheiden twee soorten songs: die door mensen bedacht zijn en songs ingegeven door Wakan Tanka in visioenen. Beiden werden gezongen op bepaalde momenten: een warrior zong voor moed alvorens een gevecht aan te gaan. Iemand die stervende was zong een dodenlied, andere songs waren enkel bedoeld als ontspanning en vermaak.
De adelaarsveren, die ook nu nog bij de uitrusting horen, moesten vroeger door de warrior worden verdiend. De hoogste eer was 'counting coup'. Dit hield in dat een warrior zijn vijand met de hand, boog of coupstick moest raken zoner hem te verwonden en zelf kans zag op tijd weg te komen. Een warrior die dit had gepresteerd droeg een adelaarsveer met witte punt rechtop in het haar. Zo hadden veren die op een andere manier werden gedragen weer een andere betekenis. Wanneer iemand verschillende malen zijn moed had betoond mocht hij bij bijeenkomsten een zogenaamde 'crow' dragen. Dit ornament werd op de rug gedragen en bestond uit verschillende rijen adelaars-veren in een cirkel geschikt met middenin de kop en staart van een adelaar. Dit wordt bij huidige Pow Wows nog steeds gedragen en was ook bij de voorstellingen te zien.
Wat bij sommige bezoekers 'onecht' overkwam waren de zogenaamde 'jingle dresses'. Deze worden alleen door vrouwelijke dansers gedragen en rinkelen bij elke beweging. De jingle dresses zijn sinds de jaren '30 een onderdeel van de danscultuur en zijn de laatste tijd erg populair. Behalve jingle dresses zijn tegenwoordig ook fluorescerende kleuren in de kleding in. Dit waren dingen die ook in de voorstellingen te zien waren en het WI-SHA gezelschap gaf dus een getrouw beeld van wat er op het moment speelt in de Indiaanse danscultuur.
Behalve de kostuums is er ook veel veranderd in het Pow Wow-circuit zelf. Vanaf 1923 werd het aantal te houden bijeenkomsten beperkt tot één per district en deze mocht alleen in de zomer worden gehouden. Met de Indian Reorganisation Act van 1934 werden deze beperkingen opgeheven en sindsdien zijn er steeds veranderingen geweest. Vroeger kwamen Lakota alleen bij elkaar om te dansen bij bepaalde ceremonieën en was het tijd- en plaatsgebonden. Tegenwoordig bestaat er een Pow Wow-circuit wat nationaal is en niet meer gebonden is aan een bepaalde periode. Bovendien is er in de meeste Pow Wows een wedstrijdelement. Er zijn prijzen voor de beste dansers. Er wordt een verschil gemaakt tussen traditionele dansen en de zogenaamde 'fancy' dansen. Bij traditionele dansen worden de bewegingen van de dansers geleid door de maat van de drums. Bij fancy dances zijn de bewegingen en kleding meer hedendaags.
Hoewel er ook protesten zijn tegen het 'Pan-Indiaanse' karakter van huidige Pow Wows en het steeds hoger wordende prijzengeld, worden de bijeenkomsten door velen gezien als de manier om nieuwe vriendschappen op te doen en om samen met Indianen van andere volken hun culturele erfgoed opnieuw te bevestigen. Hoewel de Indiaanse cultuur hecht aan traditie is zij niet statisch. Bovendien zijn de veranderingen geleidelijk tot stand gekomen onder invloed van nieuwe generaties die nieuwe ideeën combineren met oude gewoonten.

Judith-an Verschuuren


Aktualiteiten


LHEIT-LIT'EN
De Lheit-Lit'en Natie, vroeger bekend als Fort George Indian Band, uit British Columbia (Canada), een klein volk van 196 leden, is een rechtszaak begonnen tegen de Fort George Papierfabriek. In 1914 is dit volk overgebracht naar hun huidige reservaat. Op hun vroegere gebied ligt nu de stad Fort George. De papierfabriek vervuilt het water in hun gebied, waardoor de Indianen geen vis meer kunnen eten. De vis bleek besmet te zijn met dioxine. Zoals bij veel Indianen in Canada vormt zelf gevangen vis een belangrijk onderdeel van hun dieet. De federale regering heeft tot nu geweigerd de Lheit-Lit'en Natie te steunen bij deze rechtszaak.

BLACK HILLS
De Flandreau Santee Sioux Tribe heeft een alternatieve benadering van de Lakota claim op de Black Hills: 'if you can't beat them, join them'. De stam kocht 125 acres (ca. 50 ha) land in de Black Hills op een veiling. Stamraadvoor zitter Lee Taylor zegt, dat het land voor spirituele doeleinden gebruikt gaat worden. Anderen vrezen, dat er een casino op gebouwd gaat worden.

ARAPAHOES
De aanwezigheid van een uraniumfabriek op het Wind River-reservaat van de Arapahoes in Wyoming, heeft er mogelijk toe geleid, dat de gezondheid van de inwoners ernstig is geschaad. De Susquehanna-fabriek, die van 1958 tot 1982 op het reservaat opereerde, heeft bij een aantal Arapahoes uraniumvergiftiging veroorzaakt. Het laatste afval is pas in 1987 verwijderd. De Arapahoe-stamraad probeert nu schadevergoeding te krijgen voor hun gedupeerde leden.


Colofon


Redactie: Ingrid van Amelsfort (hoofdredactie) & Judith-an Verschuuren
Organisatie & produktie: Gerda Bolhuis
Layout/logo's: Ad Vermeulen
Bijdragen: Ingrid van Amelsfort, Gerda Bolhuis, Diana van Oort, Ad Vermeulen & Judith-an Verschuuren

ISSN 0926-2989