Wotanin Wowapi 08 - maart 1992


nieuwsbrief van de Lakota Stichting

nummer 8, maart 1992

Inhoudsopgave



Van de redactie


'500 years of destruction, 500 years of reconstruction' Dat is het motto van de Lakota Treaty Council bij de herdenking van de 'ontdekking' van Amerika in 1992. Er is in vijf eeuwen zoveel vernietigd - de natuur, de gemeenschappen van inheemse volken, etc. - dat er ook vijf eeuwen voor nodig zullen zijn om de schade te herstellen. De Lakota vinden dat het hoog tijd wordt om met deze herstelwerkzaamheden te beginnen.
In deze Wotanin Wowapi dan ook veel aandacht voor protest en wederopbouw. De Apaches bakkeleien met het Vaticaan om te voorkomen dat dat er een telescoop op een voor hen heilige berg geplaatst gaat worden. De Aborigines proberen opnieuw een plaats in de Australische samenleving te veroveren. In een op 29 januari 1992 afgenomen interview doen twee vertegenwoordigers van de Canadese Lil'wat verslag van hun strijd tegen houtkapondernemingen. En in Colombia hebben de Amazone-Indianen juist de helft van het regenwoud onder hun hoede gekregen om zowel het woud als hun eigen cultuur te kunnen beschermen, want bedreigingen zijn er nog genoeg.
Overal rommelt het dus. Zelfs de redactie van Wotanin Wowapi is aangestoken door dit nieuwe elan bij de inheemse volken. De lay-out en het uiterlijk van de nieuwsbrief zijn radicaal veranderd, naar we hopen tot ieders tevredenheid!

Namens de redactie,

Ingrid van Amelsfort


Lil'wat-Indianen in Nederland


Gevoel voor humor hebben Loretta en Harold Pascal, twee vertegenwoordigers van de Canadese Lil'wat Indianen, nog wel. Hun volk wordt in het nauw gedreven door houtkapondernemingen, rechtszaken slepen zich eindeloos voort en de situatie is zodanig dat het echtpaar Pascal nu sinds augustus 1991 met korte onderbrekingen in Amsterdam verblijft, ''Maar'', zegt Harold, ''we hebben in ieder geval geen problemen met verbroken verdragen. We hebben namelijk nooit verdragen getekend.''

DE LIL'WAT
De Lil'wat (ook wel Lillooet of Mount Currie-band) leven in British Columbia, zo'n 140 kilometer ten noordoosten van Vancouver. Vooral Boulder Valley is een heilig gebied. Vroeger waren de Lil'wat een volk van vissers, jagers en verzamelaars. Tegenwoordig is er veel veranderd. Melody, de kleindochter van Harold en Loretta Pascal, kan al heel aardig met computers overweg en is een fan van de New Kids on the Block. Maar Boulder Valley heeft haar oude betekenis nog steeds behouden. ''Het is een gebied waar krijgers en medicijnmannen naartoe gaan om te trainen'' vertelt Harold. ''We gaan erheen om te bidden en te jagen. On ze voorouders lieten pictogrammen na op de rotswanden. Die zijn heel belangrijk. Je kunt ze zien als het eerste schrift, ze vertellen van onze geschiedenis. Ook liggen hier de graven van slachtoffers van een pokkenepidemie. De pokkenepidemie was een ramp. Ons aantal liep terug van 80000 naar 1500 personen.''

KOLONIALE MENTALITEIT
Harold Pascal groeide op bij zijn grootvader en leerde pas op school de Engelse taal. Hij heeft een belangrijke positie in de gemeenschap. Men wees hem aan als ''Caretaker'', hetgeen inhoudt dat hij verantwoordelijk is voor het onderhoud van de graven. Hij en zijn vrouw Loretta verzetten zich fel tegen de houtkapmaatschappijen, die nu ook in Boulder Valley aan het werk willen.
''De houtkap begon al in de jaren vijftig. Ze deden het in de omringende gebieden, maar ook al in de jaren vijftig drongen ze af en toe Boulder Valley binnen'' zegt Loretta. In 1975 vond er voor het eerst verzet plaats tegen de houtkap. Er veranderde echter niets in de situatie. De houtmaatschappijen gingen gewoon door en aan het eind van de jaren tachtig maakten ze ernst met het kappen in Boulder Valley.
Harold: ''Ze verkopen het hout aan Japan en Europa. Daar maken ze er pulp van en het papier wat daarvan gemaakt wordt, koopt Canada weer. Zo gaat dat. De houtmaatschappijen hebben van ons geen toestemming om te kappen. Ze doen het gewoon. In juli 1990 hebben we de weg naar het gebied geblokkeerd om ze tegen te houden. Deze blokkade is met geweld opgeheven. Ik ben toen gearresteerd en drie dagen langer vast gehouden dan de anderen omdat ik geen Engels wilde praten.''
De gemoederen liepen hoog op. Voor Harold en Loretta Pascal is het echter niets nieuws dat de Canadezen niet begrijpen wat de Lil'wat bezielt en met geweld reageren. ''De blanke Canadezen zien alleen de winst'' aldus Harold. ''Ze ontkennen de geschiedenis en hebben nog steeds een koloniale mentaliteit. Een rechter ontkende zelfs dat wij als volk nog bestaan. Volgens hem waren wij na het eerste contact met de blanken uitgestorven.''

RECHTSZAKEN
In zo'n klimaat is het moeilijk om voor de eigen rechten op te komen. De Lil'wat zijn al jaren bezig om te voorkomen dat de houtmaatschappijen in Boulder Valley gaan kappen. Soms lijkt het een gevecht tegen de bierkaai. Een wet van de Engelse Kroon uit 1763 garandeert dat de inheemse bevolking souverein is binnen de gebieden die in die tijd nog niet bezet waren door de kolonisten. Er zijn daarna echter nog twee grote hervormingen in de grondwet geweest, zodat er een discussie ontbrandde over de vraag of de oude Indiaanse rechten uit 1763 ook nog deel uitmaken van de nieuwe grondwet. Bovendien werkt de Indian Act tegen. Bedoeld als bescherming voor de Indianen dient deze Act in de praktijk vooral de belangen van de staat.

Harold: ''Er is een bepaling in de Indian Act dat de regering vijf procent van het reservaatsland in beslag kan nemen voor algemene doeleinden. Wij hebben tien reservaten. Nu hebben ze van ieder reservaat vijf procent van het land gepakt om een weg aan te leggen naar Boulder Valley. De houtmaatschappijen blazen de rotsen met dynamiet op voor de bouw van de weg. Daardoor zijn er al pictogrammen beschadigd. Die hadden ze te laat gezien, zeiden ze.''

INTERNATIONALE HOF
Tot nu toe hebben de Lil'wat weinig succes geboekt met hun rechtszaken. Eerst moet de kwestie van de souvereiniteit uitgezocht worden en daarna willen de rechters zich pas over de eigenlijke zaak tegen de houtmaatschappijen buigen. De Lil'wat stapten naar het Internationale Hof in Den Haag, maar ook die wil hen niet als zelfstandig volk erkennen.
''Voor ons ligt de zaak heel duidelijk'' zegt Loretta. '' Wij hebben nooit verdragen met wie dan ook getekend en de wet uit 1763 garandeert onze rechten. In 1911 kwamen alle hoofden van ons volk bij elkaar en stelden een souvereiniteitsverklaring op om hun rechten nogmaals te bevesti gen.'' Het maakte allemaal geen indruk. Harold en Loretta Pascal moesten zelfs naar Nederland vertrekken om pesterijen en bedreigingen met de dood te ontvluchten. Ze zijn echter niet van plan om de moed op te geven. Zoals Harold zei aan het einde van het interview: ''Dat ze één deur voor ons sloten wil niet zeggen dat er geen andere deuren zijn.''

Ingrid van Amelsfort


Hey Pope, No Scope


In Arizona hebben Apaches en de Amerikaanse milieu-beweging elkaar gevonden. Ze strijden samen tegen het plaatsen van telescopen op Mount Graham, een 3.267 meter hoge berg in het Zuidoosten van Arizona. Vanuit verschillende overwegingen komen ze tot dezelfde conclusie: Mount Graham mag niet geëxploiteerd worden.

MOUNT GRAHAM
Voor de Apaches, die de berg Dzit Nchaa Si An' (diepgewortelde berg) noemen, is Mount Graham heilig. Volgens het Apache geloof zond de grote geest de berggeest via Mount Graham naar hen om medicijnmannen en vrouwen in te wijden in rituelen en hen te wijzen op planten en kruiden met geneeskrachtige werking. Voor de huidige Apaches zijn de oude gebruiken nog steeds maatgevend. Ze vinden dat Mount Graham, waar hun voorouders begraven liggen, behouden moet blijven als heilige plaats van het volk.

RODE GRONDEEKHOORN
Voor de Amerikaanse milieubeweging is exploitatie van Mount Graham onaanvaardbaar vanwege het unieke karakter van de berg. Omdat de berg geïsoleerd midden in de woestijn ligt, is er een unieke situatie ontstaan. Er zijn 17 plant- en diersoorten die nergens anders ter wereld voorkomen. Eén van die diersoorten is een ondersoort van de rode grondeekhoorn, die met uitsterven wordt bedreigd; er zijn slechts 140 exemplaren in leven. Exploitatie van Mount Graham zou het einde van deze diersoort betekenen en bovendien een verstoring van het unieke eco-systeem.

OBSERVATORIUM
Het project wordt vormgegeven door een internationaal samenwerkingsverband tussen het Max Planck Instituut, het Vaticaan (vandaar dat de actie de naam Hey Pope No Scope heeft meegekregen), het Arcetri Observatorium en de universiteit van Arizona. Onder druk van de publieke opinie zijn de Universiteiten van Ohio, Chicago, Texas en Harvard afgehaakt, evenals NASA en het Smithsonian Institute.

Het is de bedoeling dat er op de top van de berg een observatorium met 7 telescopen komt. Eén van deze telescopen moet de krachtigste ter wereld worden, waarmee onderzoek zal worden verricht naar het ontstaan van het heelal. Als extra belediging voor Indianen is deze telescoop al Columbus genoemd. Naast de bouw van het observatorium moeten er ook toegangswegen en parkeerplaatsen worden aangelegd om de toeristen tevreden te stellen. Met de fundering van de eerste telescoop is al begonnen, maar er komen steeds meer protesten zowel uit de V.S. zelf, als uit de internationale gemeenschap. Volgens de milieubeweging hebben de Universiteit van Arizona en haar machtige bondgenoten onderzoeken vervalst, gegevens veranderd en achtergehouden. De Amerikaanse milieuwetten zijn met voeten getreden en bovendien wordt voorbijgegaan aan de claim die de Apaches op Mount Graham hebben. Volgens de Apaches is de berg nu al verstoord geraakt en beginnen de 'spirit-beings' ongerust te worden.

Judith-an Verschuuren


Van toeristen en de dingen die voorbij gaan


Gaat het goed of slecht met de Indianen in het Colombiaanse deel van het Amazonegebied? De inheemse gemeenschappen bevinden zich in een ietwat vreemde situatie. Aan de ene kant wordt er tegenwoordig van alles aan gedaan om de eigen cultuur te behouden en om de Indianen in staat te stellen op hun eigen voor waarden deel uit te gaan maken van de Colombiaanse maatschappij. Tegelijkertijd ziet het er slecht uit voor de Indianen die aan de oevers van de Amazonerivier leven. De redaktie van de Wotanin Wowapi dook de geschiedenis in om het hoe en waarom van deze paradoxale stand van zaken uit te vinden.

GROENE HEL
Eeuwenlang hadden de Amazone-Indianen geluk. De Spaanse veroveraars zaaiden dood en verderf in de rest van Colombia, maar de Groene Hel meden ze liever. Ook tijdens de koloniale tijd bleef iedereen die een beetje bij zijn verstand was, ver van het tropisch regenwoud vandaan. Alleen een enkele missionaris, ontdekkingsreiziger of goudzoeker durfde het moeilijk toegankelijke gebied te betreden. Voor de Indianen betekende dit dat ze relatief ongestoord konden leven zoals ze altijd al deden: een stukje woud kappend, een paar jaar landbouw bedrijvend en dan weer verder trekkend naar een nieuw stuk bos.
Pas in de vorige eeuw veranderde de situatie. De net onafhankelijk geworden Latijns-Amerikaanse staten begonnen aan het moeizame proces een natie te vormen, en het vaststellen van de grenzen werd een belangrijk onderwerp. Voor het eerst begonnen regeringen naar het regenwoud te kijken als een gebied dat bij de staat getrokken moest worden. Kolonisatie van deze wildernis werd op de agenda gezet. Zo doende verrezen de eerste stadjes aan de oevers van de rivieren, waar men het gebied het gemakkelijkste kon binnentrekken. Leticia is hiervan een voorbeeld. Het stadje werd gesticht in 1867 en hoorde aanvankelijk bij Peru, totdat Leticia in 1922 door een verdrag aan Colombia werd overgedragen. Voor de Indianen betekende de nederzettingen het eerste intensieve contact met blanke kolonisten, en vandaag de dag valt er in kranten nog steeds te lezen wat dat betekent: besmettelijke ziektes decimeren het aantal Indianen, gemeenschappen worden verdreven en af en toe vinden er moordpartijen plaats.

WET 89
Een volgende belangrijke ontwikkeling voor de Indianen betrof Wet 89 uit 1890. Deze wet verdeelde de Indiaanse bevolking van Colombia in twee groepen. De min of meer beschaafde, aangepaste Indianen konden hun eigen bestuursvormen behouden. De staat was verantwoordelijk voor alle landtransacties, zodat landroof voorkomen zou kunnen worden. De 'wilde', nomadische Indianen, waar de volken in het Amazone-gebied toebehoorden, werden onder het gezag van de Missie geplaatst. De missionarissen dienden de Indianen te beschermen, te beschaven en te laten integreren in de maatschappij.
Aan het begin van deze eeuw had de Amazone nog steeds een slechte roep. De missionarissen maakten niet veel haast met de uitvoering van hun taken. Gebeurtenissen in 1910 dwongen echter zowel de Missie als de regering zich meer met de Amazone-Indianen te bemoeien. De oorzaak daarvan is te vinden bij rubberhandelaren. Vooral in het zuidelijke gedeelte van het gebied, de Putumayo, voerden de rubberhandelaren een waar schrikbewind, met als beruchtste aanvoerder de Peruaanse maatschappij Arana. Via berichten van enkele missionarissen over massagraven, exploitatie en terreur kwam de Anti Slavery Society in Londen op de hoogte van de wantoestanden. Zij brachten het nieuws in de openbaarheid. Het werd een schandaal van enorme omvang. Een gezamenlijke Colombiaans-Peruaanse onderzoekscommissie bevestigde de rapporten van de missionarissen, en zelfs Paus Pius X kwam in aktie door een Franciscaanse missie op te zetten die zich over de Putumayo moest ontfermen.

TOERISME
Na dit voorlopige hoogtepunt keerde de rust terug. Het Amazonegebied bleef een wilde uithoek van het land. In 1965 gebeurde er weer iets: het toerisme ontdekte de exotische Indianenstammen van de jungle. In die termen. Leticia vormde een goede uitvalsbasis voor expedities. Dichtbij de stad leefden de Tukuna Indianen, die dan ook het eerste slachtoffer werden van de toeristen. Omdat het gebied nog steeds moeilijk begaanbaar is, begonnen touroperators bepaalde pittoresk uitziende stammen te verplaatsen. De Yagua bijvoorbeeld, werden van Peru naar Colombia overgebracht om daar shows op te voeren en traditioneel handwerk te verkopen aan reislustige avonturiers.
Bij de Tukuna was de situatie anders. Zij leefden al langs de oevers van de Amazone en waren dus goed bereikbaar. Vanaf het begin begonnen de Tukunagemeenschappen zich echter te verzetten tegen de touroperators, onder andere geholpen door de FUNAI, de Braziliaanse Nationale Stichting voor Indianen. In het meest bezochte dorp Arara (Colombia) hebben de Indianen het toerisme zelfs geheel in eigen handen genomen. Hoewel er dus lichtpuntjes zijn, heeft het toerisme nogal schadelijke effekten op de Indiaanse gemeenschappen. Er is minder of geen tijd meer om nog te vissen, te jagen of gewassen te verbouwen, alcoholisme en demoralisering eisen hun slachtoffers en door de toerisme-business is het moeilijker om landrechten te verwerven. Veel Indianen aan de oevers van de rivieren willen zelfs geen Indiaan meer heten. Als 'mesties', halfbloed, staan ze hoger op de sociale ladder.

OVERDRACHT LAND
De gemeenschappen die diep in het regenwoud leven, zijn er tot nu toe beter vanaf gekomen. In 1989 droeg de Colombiaanse regering, op advies van de staatssecretaris voor Amazonebeleid Martín von Hildebrand, achttien miljoen hectare regenwoud over aan de daar wonende Indianen. De gemeenschappen beheren dit gebied en worden met allerlei projekten geholpen, op een voor hen acceptabele manier om te leren gaan met de markteconomie. In Latijns-Amerika is dit een unieke gebeurtenis. Het geeft aan dat Colombia ondanks alle missers en nog steeds voorkomende misstanden, toch iets probeert te doen voor de inheemse bevolking, en dat is iets wat men maar van weinig andere landen kan zeggen.

Ingrid van Amelsfort

Bronnen:
- Bonilla, Victor Daniel, 'Servants of God or Masters of Men?', Pelican Latin American Library, 1972
- Dorren, Gaston, 'Indianen hebben een heel ander wereldbeeld dan ecologen', Onze Wereld november 1991
- Seiler-Baldinger, Annemarie, 'Tourism in the Upper Amazon and its effects on the Indigenous Population', IWGIA Document, van na 1984 (exacte datum onbekend)


Op zoek naar de ware Aborigine III


Met behulp van de literatuur over het onderwerp wil ik trachten de stukjes van m'n legpuzzel, bestaande uit niet veel meer dan indrukken en gesprekken, wat in elkaar te passen. Vier jaar geleden vierden de Australiërs hun 'Cook-jaar'. Voor de autochtonen van het grote eiland was de herdenking van de ontdekking twee eeuwen geleden eerder een rouwjaar. De nieuwkomers hebben het eiland grondig veranderd en daarmee het bestaan en de cultuur van zij die er al waren.
Misschien is de confrontatie tussen de twee werelden in dat ene continent nog het best te karakteriseren als 'ontkenning' door de dominante groep, die pas in de laatste drie decennia, en héél moeizaam begint te veranderen in 'erkenning'.

EDELE WILDE
Het begin van de transformatie, de koloniale ontsluiting, geeft niet eens een zó somber beeld. Ze mogen sommigen dan de miserabelste mensen op aarde toeschijnen maar in werkelijkheid zijn ze veel gelukkiger dan wij Europeanen aangezien niet alleen overvloed maar ook al die onontbeerlijke gemakken waarnaar in Europa zozeer wordt gestreefd, hen volkomen vreemd zijn. Ze leven in een serene rust die niet verstoord wordt door ongelijkheid van omstandigheden. (Cook in zijn dagboek). De op dat moment in Europa heersende opvattingen over 'de Edele Wilde' leidden ertoe dat de Britse autoriteiten hen een wettige status toekenden en dat ze zelfs een trapje hoger stonden op de sociale ladder dan de geïmporteerde criminelen. Dit gegeven vormde weer een kiem voor latere ellende. Met de ontkenning van hun menselijke identiteit als ideologische rechtvaardiging werden ze al te vaak als kangaroes afgeschoten. Praktijken als deze kwamen tot op griezelig recente datum voor.

INTEGRATIE
Precies zoals in het geval van de Noord-Amerikaanse Indianen zijn er in de regeringspolitiek t.o.v. de Aborigines een aantal fasen aan te wijzen. Van botte ethnocide, via 'uitstervingspolitiek' en 'assimilatie' tot de integratiepolitiek van nu. Steeds liep zo'n beleid op een mislukking uit en steeds was de oorzaak een miskenning van de diepgaande cultuurverschillen. Het conflict tussen gemeenschappelijk bezit en privébezit en het ontbreken van concurrentiemotieven of arbeidsethos deed de poging om hen 'aan te passen' stranden. De integratiepolitiek zal óók kansloos blijken als de voorwaarden om in eigen culturele waarden te leven ontbreken: voldoende grote, traditionele leefgebieden en zelfbestuur.
Demografische gegevens spreken voor zich, als het gaat om hun huidige situatie: hun aantal is sinds de invasie gedecimeerd, ze maken nu 1% uit van de totale bevolking maar 10% van de gedetineerden. De veroordelingen betreffen meestal alcoholisme, dakloosheid, werkloosheid. Een groot aantal van de Aborigine-gevangenen is in gevangenschap overleden. Ze verdienen gemiddeld de helft van wat een blanke verdient, de gemiddelde levensverwachting voor de man is 38 jaar. Sommige auteurs signaleren een tendens tot zelfmoord als volk, wijzend op het alcoholisme en andere verslavingen, onderling geweld en zelfmoorden. Het verlies van culturele identiteit, het samengedrongen zijn in ghetto's en vooral het behoren tot een categorie van 3e-rangs burgers maken hen tot een kansarme groep.

EMANCIPATIE
Het begin van een emancipatieproces is er. Misschien kan het jaar 1976 als een historisch moment gemarkeerd worden, toen sprak 90% van de Australische kiezers zich uit voor een volwaardig burgerschap van hun nationale minderheid.
Sindsdien worden er door de overheid op allerlei niveau's maatregelen genomen om iets te doen aan hun achtergestelde positie. Maar emancipatie binnen een opgedrongen maatschappijvorm is niet voldoende.
De strijd van de Aborigines concentreert zich op de landrechten. Het hebben van een eigen, traditioneel, gebied is een noodzakelijke voor waarde voor het leven in de eigen culturele identiteit. Er lopen vele claims en soms wordt er een, keurig rechthoekig, stukje van die grote land kaart formeel toegewezen. Meestal gaat het om grond waarop weinig te beginnen valt en dat eigendom blijkt vaak ook nogal betrekkelijk als er andere belangen in het geding zijn. Als er waardevolle zaken ín de grond te vinden zijn eigenen de mijnbouwondernemingen zich deze toe, zonder dat de eigenaars er veel aan verdienen.
Een probleem in de landrechtenkwestie hier is dat de inheemsen zich niet kunnen beroepen op verdragen. Gelukkig begint er binnen het Australische rechtssysteem een jurisprudentie te ontstaan waarbij een beroep op de Droomtijdtraditie voldoende zwaarte heeft.

ECONOMISCHE ONTWIKKELING
Een andere voorwaarde voor het behoud van hun levenswijze werd puntig geformuleerd door een geïnterviewde Aborigine: de mogelijkheid om economisch te functioneren, te concurreren in de wereld van de Witte Man om zo het land van de Droomtijd te kunnen behouden. Cherbourg in Queensland is wat dit betreft een modelproject. In 1904 aangewezen als vestigingsgebied voor 13 stammen. Met de hand is het ontgonnen terwijl ze tegelijkertijd hun traditionele jacht- en vismethodes volhielden. Geleidelijk is het gebied uitgebreid en daarmee het aantal bewoners. Er zijn tal van succesvolle ondernemingen als veehouderijen en houtzagerijen. Er is een cultureel centrum én een drukbezochte emu-farm.

Overheidsbeleid, gericht op emancipatie lukt alleen als dat gedragen wordt door de bevolking. Zelfemancipatie lukt alleen als diezelfde bevolking hen serieus neemt en bereid is ze een kans te geven.
Op dit moment is de situatie een beetje dubbel. Aan de ene kant wordt het bestaan van de Aborigines nog steeds ontkend. Toen de Britten bij voorbeeld in de 50er jaren atoombommen testten in de woestijn van Zuid-Australië werd het gebied officieel 'leeg' verklaard. Naderhand werden in kraters de verkoolde lijken aangetroffen van Aborigines die in het testgebied een seminomadisch bestaan leidden.
En nu? Je kunt in een supermarkt proeven hoe de verstandhouding is, die besmuikte stilte bij de kassa als een Aborigine aan de beurt is. 'Normaal' is ook de buschauffeur die op onbeschofte wijze eist dat de Aborigine-passagier schoenen aantrekt voordat er vertrokken wordt.

POSITIEVE ONTWIKKELINGEN
Aan de andere kant zijn er echter ook positieve veranderingen te bespeuren. Aborigine rockgroepen beginnen de hitparade binnen te dringen. Ook een krant als 'Land Right News' is erg illustratief in dit verband. Een greep uit de inhoud van een octobernummer uit 1990:

  • Verkiezingen, met een lijst van Aborigine-kandidaten.
  • Een programma om méér Aborigine-juristen in te zetten.
  • Inzet van Aborigine-kennis bij het beheer van de Nationale Parken.
  • De gezondheidszorg in kampementen.
  • Verzet tegen de ontwikkeling van de Noordkaap.
  • Dood door schuld in een ziekenhuis.
  • Over het 'golfbaan-incident' tussen Mohawks en Canadese overheid.
  • Delegatie reist naar Genève voor de VN-conferentie over de rechten van inheemse volken.
''Todays guest is yesterdays host'' ''dat was...'' zei onze buschauffeur in Uluru-park de etiquette van de Aborigines. Op een wat wrange manier hebben de Europeanen deze regel ook tot de hunne gemaakt. Gast in eigen land. Als dat kan veranderen in 'vreedzame coëxistentie' is er al heel wat bereikt.
M'n gepuzzel heeft een soort boodschap opgeleverd: 'Voor de goede verstaander bestáán we, voor de betere verstaander zijn we de moeite waard, de beste verstaander kan nog wat van ons leren.'

Ad Vermeulen

Onlangs zijn vertalingen verschenen van enkele boeken door Aborigine-auteurs:
-'Walg' van B. Wongar, Uitgeverij 'In De Knipscheer', eerste deel van een 'ecologische trilogie' over de exploitatie van de Australische bodem en de destructieve gevolgen voor de oorspronkelijke Australiëers.
-'My Place' van Sally Morgan, Uitgeverij 'An Dekker', het verhaal van de zoektocht die een vrouw maakt, door alle ontkenning en zelfontkenning heen naar haar Aborigine-wortels.


Boekbespreking: Reisgids Indianen


In de reisboekenserie Insight Guides verscheen onlangs een nieuw deel: 'Native America'. Deze reisgids is de eerste die voor zover wij weten alleen over Indianen gaat. Het boek gaat over de Indianen in de Verenigde Staten, met uitzondering van Alaska en Hawaii.

KULTUURGEBIEDEN
De gids is ingedeeld in verschillende cultuurgebieden, waarvan zowel een overzichtskaart als ook detailkaarten worden gegeven. Deze gebieden zijn bekende streken zoals het prairie-gebied en het Zuid-Westen, maar ook b.v. de onbekende oostkust, waar nog veel stammen blijken te leven. Uit de verschillende gebieden wordt een aantal grotere volken en reservaten behandeld. De meeste hoofdstukken zijn door Indianen zelf geschreven. Er wordt uitgebreide informatie gegeven over de geschiedenis van het betreffende volk tot de tegenwoordige tijd toe. Over politieke onderwerpen worden niet geschuwd. Wat wel duidelijk ontbreekt is de sociaal-economische situatie van Indianen, één keer slechts wordt in het boek genoemd dat Indianen-reservaten er meestal vrij armoedig uitzien. Verder wordt er beschreven wat er aan bezienswaardigs qua musea, powwow's, e.d. te bezoeken is. Ertussen staan hoofdstukjes over historische figuren, ceremoniën, e.d. De index bevat ondermeer een adressenlijst van de belangrijkste stammen.

UP-TO-DATE
De gids is redelijk geïnformeerd en up-to-date over allerlei onderwerpen. Toegevoegd is o.a. een gedragscode voor toeristen met tips over zich in een gesprek met Indianen te gedragen, al dan niet fotograferen en toegang tot ceremonies.
Over de Mohawk-reservaten in New York en de Canadese provincies Ontario en Quèbec wordt b.v. gewaarschuwd dat men na de onlusten in 1990 hier als blanke beter niet heen kan gaan.

UITVOERING
Zoals alle gidsen in deze reeks is het boek schitterend uitgevoerd. Veel kleurenfoto's van powwow's (dansfeesten), tipi's en natuurgebieden, maar ook foto's van het dagelijks leven op de reservaten en b.v. demonstraties ontbreken niet. De meeste foto's zijn echter nogal positief gekleurd, een foto van de krotten zoals die op veel reservaten te zien zijn of dronken Indianen, zal men niet aantreffen.

Al met al een geschikt boek voor diegene, die van plan is als individuele toerist Indianen-reservaten te bezoeken, maar het is eveneens bruikbaar als achtergrondinformatie over Amerikaanse Indianen.

Gerda Bolhuis

Native America - samengesteld door John Gattuso - APA Productions - Singapore - serie Insight Guides (Engelstalig) - ISBN 962-421-137-X, te verkrijgen in de goede boekhandel, ca. 45 gulden.


Lakota Nieuws


'CRAZY HORSE' GEARRESTEERD
Een man die gebruik maakte van de naam van het 19e eeuwse Lakota-opperhoofd Crazy Horse' is in Idaho gearresteerd voor mishandeling en diefstal. De Oglala-stam overweegt hem aan te klagen voor het zonder vergunning geld inzamelen. De man, een niet-Indiaan zamelde geld in voor bejaarden, kinderen en armen op het Pine Ridge-reservaat.

LAKOTA TIMES WORDT NATIONAAL
De Lakota Times, het weekblad voor de Lakota-reservaten in Zuid-Dakota, heeft plannen om nationaal te gaan worden. Het blad begon tien jaar geleden als een klein krantje op het Pine Ridge-reservaat. Nu heeft eigenaar en hoofdredakteur Tim Giago een contract gesloten met Allen Neuharth, de oprichter van USA Today, voor een lening. Eerste stap in het project is het opzetten van een bureau in Washington, D.C.

EURO DISNEY
Voor de nieuwe vestiging van Disney land in Parijs worden Indianen gezocht. In Parijs zal een heropvoering van de bekende Wild West-show van Buffalo Bill uit de 19e eeuw te zien zijn. Tenminste vier Lakota's zullen als ruiter en stuntman bij Euro Disney gaan werken. Het park wordt in april geopend.

'IN THE SPIRIT OF CRAZY HORSE' OPNIEUW UITGEGEVEN
Van het boek 'In the spirit of Crazy Horse' van Peter Matthiesen is een nieuwe gewijzigde uitgave verschenen. De oorspronkelijke versie uit 1983 was na een rechtszaak uit de handel genomen. Het boek handelt over de burgeroorlog op het Pine Ridge-reservaat in de zeventiger jaren tussen Amerikaans georiënteerde Indianen en de radicale American Indian Movement.


Aktualiteiten


MOHAWKS SCHULDIG BEVONDEN
Een tweetal Mohawks die betrokken waren bij de onlusten in Oka (Canada) in 1989 zijn schuldig bevonden aan de meeste aanklachten tegen hen. Een derde Warrior werd vrijgesproken. De aanklachten varieerden van zware mishandeling tot gevaarlijk gebruik van een baseball-bat. Op de mishandeling staat een maximumstraf van 14 jaar.

CREE TEGEN STUWDAMMEN
De James Bay Cree uit Quèbec in Canada zijn er in geslaagd een contract tussen de stad New York en Hydro Quèbec te laten annuleren. Het contract was 19,5 miljard dollar waard. Hydro Quèbec heeft plannen om in het gebied van de Cree stuwdammen te bouwen om electriciteit op te wekken. Een eerdere fase van het project heeft reeds een groot deel van het Cree-territorium vernietigd. De Cree hadden voor deze campagne een groot Canadees p.r.-bureau in de arm genomen. Deze verzorgde o.a. speciale media-trainingen voor de Cree-opperhoofden. De Cree waren ook aanwezig op onlangs gehouden Water-Tribunaal in Amsterdam.

INUIT KRIJGEN HUN NUNAVUT
De Inuit (Eskimo's) uit de Canadese North West Territories hebben een akkoord gesloten met de Canadese regering over zelfbestuur in hun woongebied. Dit gebied (een vijfde van Canada) zal Nunavut, 'ons land' gaan heten. Het verdrag geeft de Inuit ook economische rechten, zoals (beperkte) ontginning van grondstoffen. Verder krijgen de Inuit financiële steun ter waarde van 1,75 miljard gulden. De overeenkomst moet nog wel door het Canadese parlement worden goedgekeurd. Enkele jaren geleden sloten de Indianen uit de North West Territories, de Dene, een zelfde akkoord.

EUROPEAN PEACE PILGRIMAGE
Eind januari vertrokken zo'n 15 mensen uit Nederland om deel te nemen aan een protestmars dwars door Amerika. De tocht startte begin februari in Georgia en zal eindigen in oktober in Nevada, op de Test Site (het atoombomproefterrein) op het land van de Western Shoshone-Indianen. Onderweg probeert men de plaatselijke bevolking voor te lichten over de positie van de Indianen.


Colofon


Redactie: Ingrid van Amelsfort (hoofdredactie) & Judith-an Verschuuren
Organisatie & produktie: Gerda Bolhuis
Layout/logo's: Ad Vermeulen
Bijdragen: Ingrid van Amelsfort, Gerda Bolhuis, Evert de Kruijf, Ad Vermeulen & Judith-an Verschuuren

ISSN 0926-2989