Wotanin Wowapi 21 - november 1995


nieuwsbrief van de Lakota Stichting

nummer 21, november 1995

Inhoudsopgave



Van de redactie


Het zal U niet ontgaan zijn: de nieuwste tekenfilm van Walt Disney gaat over Indianen. Om precies te zijn: over Pocahontas - door de Volkskrantstrip Sigmund meteen verbasterd tot Pokkehandtas - de Indiaanse 'prinses', die door Engelse kolonisten naar Europa werd ontvoerd en daar door tbc werd geveld. De film laat dit natuurlijk buiten beschouwing. Helaas zal 'Pocahontas' pas na onze deadline in roulatie komen, maar in ons volgende nummer zullen we zeker aandacht besteden aan de Disney hype.
Geen filmrecensies dus in deze Wotanin Wowapi, maar wél een artikel over de geschiedenis van het Yankton-reservaat, een beschouwing over de bezetting van Alcatraz en een stuk over de pow wow, een vierdaags feest van de prairievolken dat nu zelfs door de Navajo's in het zuidwesten van de V.S. is overgenomen.

De redactie wenst U veel leesplezier en alvast prettige feestdagen!

Namens de redactie,

Ingrid van Amelsfort


Het Yankton-reservaat

Het Yankton-reservaat bevindt zich in het Zuidoosten van de staat Zuid-Dakota. Het bestaat uit 37.000 acres, verdeeld in 15.000 acres stamland en 22.000 acres verpacht aan blanken. Op het reservaat leven volgens een telling van 1987 ongeveer 2980 Yankton. Het totale aantal Yankton wordt geschat op ca. 5280. Een deel daarvan leeft in andere reservaten en de rest in steden verspreid door de V.S.

De Yankton worden gerekend tot de Midden-Sioux-familie, zowel taalkundig als geografisch. Hoewel de situatie voor deze stam op het reservaat nu weinig verschilt met die van andere reservaten, is de geschiedenis van de totstandkoming anders dan die van de meeste andere reservaten. De Yanktons hebben n.l. nooit officieel de wapens opgenomen tegen de blanke overheersers en waren hiermee de enige van de Sioux-stammen. Daarom hebben zij een langere traditie van samenwerking met blanken. Het agentschap op het reservaat is het oudste van de Sioux-reservaten. Er staan gebouwen en instituten die eerder werden gebouwd dan op enig ander reservaat.

LEEFGEBIED
De eerste vermelding over de Yankton staat op een kaart uit 1680. Zij woonden in de buurt van de voor alle Sioux heilige mijnen waar de rode steen werd gedolven voor het maken van pijpen. Deze liggen langs de Des Moines rivier in Zuidwest Minnesota.
Het oorspronkelijke leefgebied van de Yanktons besloeg ongeveer 13,5 miljoen acres tussen de valleien van de Des Moines en Missouri rivier. Hoewel ze het hele gebied gebruikten voor jacht en voedselverzamelen, leefden ze meestal in tipi-dorpen langs de noordelijke oever van de Missouri, boven de monding van de Big Sioux rivier.
In dit gebied werden de eerste handelsposten gevestigd. In 1830 gaven de Yanktons als eerste Sioux-stam een groot stuk land (2,2 miljoen acres) op bij het verdrag van Prairie du Chien. Rond deze tijd bevonden zich in het gebied van de Yanktons ook de meeste handelsplaatsen en forten. Er werden al frequent huwelijken tussen Yanktons en blanken gesloten en de Yanktons kregen de reputatie een vreedzaam volk te zijn. Het gebied bleek heel geschikt voor landbouw te zijn en steeds meer blanken vestigden zich hier, vaak illegaal, op land dat nog aan de Yanktons behoorde, maar men rekende erop dat het slechts kort zou duren voordat het land vrijgegeven werd voor verkoop. Onder druk van politici en makelaars werd besloten de Yanktons van hun vruchtbare gronden te verplaatsen naar een klein reservaat in de Missouri heuvels. Stamleiders hadden de keuze tussen de wapens opnemen samen met de andere Sioux stammen of te verhuizen en in vrede naast de immigranten te leven. Meer dan 50 jaar wederzijds nuttig en vreedzaam contact met de blanken beïnvloedde hun keuze tot vreedzame coëxistentie.

VERDRAG
In 1858 tekenden de Yanktons in Washington het verdrag waarbij ze 11.155.890 acres land opgaven. In ruil kregen ze een stuk land van 430.000 acres in de Missouri heuvels, ten westen van Chateau Creek. Verder werd hen een bedrag van 1,6 miljoen dollar beloofd, uit te betalen in goederen en diensten over een periode van 50 jaar. Er kwam een agentschap op het reservaat en ambtenaren die de Yanktons zouden helpen boeren te worden en zich aan te passen aan het blanke leven. Een grote rol in de relatief vreedzame aanpassing heeft Chief Struck-by-the-Ree gespeeld. Hij ging zijn volk voor in dit proces en werd door Indiaan en blanke gerespecteerd en gehoorzaamd. Hij heeft menig keer opstandige Yanktons ervan weerhouden zich in een oorlog te storten. Er had zich echter wel een splitsing voorgedaan tussen de volgelingen van Struck-by-the-Ree en meer traditioneel ingestelde leiders die de 'Upper Bands' werden genoemd. Zij verzetten zich vooral heftig tegen de Allotment Act van 1887. Hierin werd algemeen stamland verdeeld in individueel bezit per huishouding en deze wet heeft in alle reservaten veel kwaad gedaan.

VERDERE ONTWIKKELINGEN
De ontwikkelingen op het Yankton-reservaat liepen verder gelijk aan die zoals ze in vorige artikelen over Pine Ridge en Rosebud werden beschreven. Men deed er alles aan om brave blanke burgers van de Indianen te maken, met wisselend succes. Men probeerde ze uit de tipi-kampen te krijgen en in huizen te laten wonen, de z.g. cluster housing. Dit is nog steeds een bron van ellende omdat mensen te dicht op elkaar zaten en toch uit het grootfamilie-verband werden gerukt. Kinderen werden op kostscholen geplaatst en christelijke kerken stortten zich op de 'heidenen'.
Gelukkig is het de Yankton gelukt om, evenals de Lakota's en vele andere stammen, de kern van hun cultuur te bewaren en dit uit zich vooral in het spreken van de eigen taal en het beoefenen van hun religie.

WERKGELEGENHEID
In vele opzichten komt deze overeen met die op de andere reservaten. De economische situatie is iets beter door het bestaan van de Yankton Sioux Bingo Hall. Andere bronnen van werkgelegenheid zijn te vinden in de bouw van huizen en andere projecten die met behulp van overheidssteun worden gerealiseerd. Er is wat werk in het ziekenhuis op het reservaat, het Wagner-ziekenhuis en de gebruikelijke administratieve baantjes bij de stamraad, op scholen en in kerken. In de jaren' 60 richtte een priester van de Episcopale Kerk een fabriek voor elektronische componenten op, die een aantal jaren succesvol draaide mede doordat rekening werd gehouden met de Indiaanse cultuur en gebruiken. Helaas liep het fout toen de fabriek overging in handen van een groter bedrijf en er gewerkt moest worden volgens Amerikaanse normen, die geen rekening houden met de Indiaanse leefwijze.
Dezelfde weg ging een fabriek voor vleesverwerking en een aantal andere industriële projecten. Ondertussen zetten de Indianen zelf ook projecten op, zoals afgelopen zomer waarbij jongeren aan het onkruid wieden en afval opruimen werden gezet, gefinancierd door winst uit het casino.

AFVALSTORTPLAATS
Inmiddels is het officiële voortbestaan van het reservaat in gevaar. Er is een juridische strijd gaande of de officiële grenzen van het reservaat, zoals vastgelegd in het verdrag van 1858 nog geldig zijn. De staat Zuid-Dakota wil de rechtspraak binnen het reservaat in eigen handen krijgen. Aanleiding hiervoor is de geplande bouw van een afvalstortplaats binnen de grenzen van het reservaat. Volgens de staat Zuid-Dakota zijn de officiële grenzen van het reservaat al in 1892 opgeheven als uitvloeisel van de Dawes Act (Allotment Act) in 1887. Deze wet heeft zoals reeds vermeld, voor alle reservaten negatieve gevolgen gehad en er is veel land verloren gegaan. In juni dit jaar besliste de rechter dat de grenzen van het Yankton-reservaat nog steeds gelden zoals vastgelegd in 1858. De vuilstortplaats mag wel gebouwd worden, maar moet aan federale milieunormen beantwoorden, die strenger zijn dan die van de staat. Zolang het reservaat officieel bestaat valt de rechtspraak onder de federale wetten en heeft de stamraad de mogelijkheid controle over de bouw en milieu-eisen van de stortplaats te houden. De staat is in beroep gegaan tegen deze beslissing. Een nieuwe uitspraak wordt in de winter verwacht. Ondertussen gaat het leven op het reservaat gewoon door met alle beslommeringen van dien en is het te hopen dat de laatste poging van Zuid-Dakota om opnieuw Indiaans land te confisqueren op niets zal uitlopen.

THE GOOD RED ROAD
Aan de mensen zelf zal het niet liggen. Onlangs werd nog door een groep Yankton een 16 mijl lange wandeling gehouden om de ouderen te eren. Men probeert ook hier steeds meer jongeren terug te krijgen op het 'goede rode pad' en ze weer trots te maken op hun Indiaan-zijn.

Natanja Davidsson


Klik voor voor een stukje powwow-muziek

Pow wow

Gedurende de lange strenge winters leefden de Lakota families apart van elkaar op beschutte plaatsen aan de rand van de open prairievlaktes. Maar als de sneeuw smolt, de zon weer meer warmte gaf en het jachtseizoen aanbrak, begon het: de pow wows! De families van één volk verzamelden zich, het vergaarde voedsel werd bijeengebracht, bereid en uitgedeeld en dan begon het feest pas goed. Vier dagen lang dansten en zongen de mensen. Het was een tijd om oude vriendschappen te hernieuwen, onderlinge banden te verstevigen, huwelijken aan te kondigen, helden te eren en gestorvenen te herdenken.

Sinds die tijd is er veel veranderd. In plaats van tipi's en paarden worden de cirkelvormige pow wowarena's nu omgeven door tenten en wrakke auto's. In plaats van vuren verlichten gloeilampen het terrein. Microfoons versterken de zang en de drum en zorgen ervoor dat de grapjes en nieuwtjes van de 'announcer' overal gehoord kunnen worden.

De 'authentieke' pow wow blijft tegenwoordig beperkt tot afgelegen plaatsen. Het zijn lokale aangelegenheden waar een klein aantal families uit de buurt plus wat vrienden aan deelnemen. Dansen worden afgewisseld met ceremonies, zoals een naamgevingsritueel of een 'give-away'. Ter ere van een familielid die iets bijzonders heeft gedaan of om een gestorvene te herdenken, worden er talloze goederen in het openbaar weggegeven en verdeeld onder de aanwezigen. De familie blijft failliet achter, maar wint aan status en prestige. En bij een volgende give-away ontvangen zij weer allerlei dingen. De grote pow wows wijken al veel meer af van de 'authentieke'. Of misschien is het beter te zeggen dat ze het resultaat zijn van nieuwe, twintigste-eeuwse ontwikkelingen. De moderne pow wows geven op een heel eigen manier uitdrukking aan het moderne Indiaanse leven.

Het belangrijkste aspect is dat geld haar intrede heeft gedaan. Men danst niet meer om de aanwezigen te plezieren of om de lol van het dansen zelf. Bestaande dansvormen zijn officieel vastgelegd, nieuwe vormen zijn er aan toegevoegd, vervolgens is het geheel opgedeeld in categorieën en in een wedstrijdvorm gegoten. Van Noord tot Zuid en het gehele jaar door worden deze pow wows georganiseerd. Dansers en drumgroepen van allerlei volken, Navajo's, Kiowa's, Canadese Indianen trekken van pow wow naar pow wow. De besten kunnen leven van de inkomsten uit wedstrijden en giften en vormen zo een geheel nieuwe beroepsgroep in de reservaten.

Er zitten voor- en nadelen aan deze ontwikkeling. Door het massale karakter van de pow wow worden er contacten gelegd tussen verschillende Indiaanse volken. Dit verstevigt onderlinge banden. De dansvormen, de kostuums, de attributen en de traditionele liederen blijven behouden. Familie's blijven er door bij elkaar omdat ieder gezinslid meedoet en het levert een inkomen op. Aan de andere kant komen dansers die niet mee willen doen aan de wedstrijden nauwelijks meer aan bod. Ze kunnen hooguit meedoen aan de 'intertribals', vrije dansrondes. Verder zorgen de commerciële pow wows er voor dat dansers en publiek wegblijven bij de kleinere pow wows die geen wedstrijden bieden. De niet-commerciële pow wows bloeden dood. En het veroorzaakt excessen. In South Dakota, waar het gemiddelde jaarinkomen van Indiaanse gezinnen tussen de $ 3000 en de $ 4000 ligt, is een prijs van $ 1000 een enorm bedrag. Alles wordt ervoor opzij gezet om te winnen. De leadzangers van drumgroepen forceren hun stem om in de prijzen te vallen, zodat ze al op jonge leeftijd met vernielde stembanden op moeten houden. En na afloop van een pow wow ontstaan er soms ware drinkgelagen.

Ondanks deze nadelen blijft de pow wow een hele belevenis. Wie de drums en het gezang hoort en de spectaculair uitgedoste dansers ziet, kan zich niet voorstellen dat deze cultuur ooit verloren zal gaan. De kracht en de schoonheid blijven, in welke vorm de pow wow ook voortbestaat.

Ingrid van Amelsfort


Alcatraz


Op 8 maart 1964 bezetten een handvol Sioux die in de regio San Francisco woonden, het voormalige gevangeniseiland Alcatraz in de baai van San Francisco. Ze beriepen zich op het verdrag van Fort Laramie, dat in 1868 met de verschillende Lakota-Sioux-stammen is gesloten. Dit verdrag gaf hen het recht land te claimen dat door de federale regering was gebruikt en weer verlaten. De actie duurde slechts een dag en was alleen symbolisch. Het bleek echter de inleiding te zijn voor een nieuwe bezetting in 1969, die negentien maanden zou gaan duren. Naast de bezetting van Wounded Knee is dit één van de acties geweest waarmee Indianen in de Verenigde Staten destijds in de zeventiger jaren internationaal grote aandacht hebben getrokken.

AL CAPONE
Het eiland Alcatraz geniet grote bekendheid als de zwaarbewaakte gevangenis waar in de dertiger jaren de meest gevaarlijke gevangenen van Amerika werden opgesloten. Mafia-bazen als Al Capone zaten er hun gevangenisstraf uit. Talloze films zijn er over de gevangenis gemaakt, b.v. 'Birdman of Alcatraz'. De gevangenis had de reputatie dat niemand er uit kon ontsnappen. Het eiland is een kale rots in de baai van San Francisco. Het leger bouwde er in de negentiende eeuw een fort. Destijds was het al in gebruik als militaire gevangenis. In 1934 werd het eiland overgenomen als federale gevangenis. In 1963 werd het vanwege de vervallen staat van het complex buiten gebruik gesteld. Er verbleef alleen maar een beheerder.

INDIANEN IN SAN FRANCISCO
In de vijftiger jaren, toen de Amerikaanse regering via de z.g. relocatie-politiek Indianen uit de reservaten probeerde te halen, kwamen er veel Indianen naar San Francisco. Ze organiseerden zich in de United Bay Area Council of American Indian Affairs. Deze beschikte over een Indian Center en er werden regelmatig allerlei activiteiten georganiseerd, zoals b.v. pow wows. Toen dit centrum afbrandde (al dan niet opzettelijk) ging men zich beraden op een alternatief. De Indianen besloten toen, ook om de aandacht van de media te trekken, het eiland Alcatraz nogmaals te bezetten. Ze noemden zich Indians of All Tribes, omdat er deze keer bewust mensen van allerlei verschillende stammen uit het hele land deelnamen.

PROCLAMATIE
Op 9 november 1969 kwam een eerste groep bezetters naar het eiland. Ze vaardigden een proclamatie uit waarin het eiland voor de Indianen werd opgeëist. In de proclamatie werd Alcatraz vergeleken met een Indianen-reservaat: slecht toegankelijk, geen stromend water, geen elektriciteit en de (voormalige) bewoners stonden onder volledige controle van de Amerikaanse overheid. De Indianen wilden het eiland in gebruik gaan nemen als cultureel centrum en als school. Tevens werd een Bureau voor Kaukasische Zaken opgericht, dat zich zou gaan bezighouden met heropvoeding van blanken, een sneer naar het paternalistische Bureau voor Indiaanse Zaken.

STEUN



De bezetting kreeg grote aandacht van de media en veel sympathie in San Francisco. Eigenaars van jachtjes kwamen naar het eiland met voedsel en de meest noodzakelijke spullen om te overleven. De Amerikaanse overheid durfde in eerste instantie de bezetters niet aan te pakken. In de loop van de tijd werd echter de elektriciteit afgesloten en vond een onverklaarbare brand in één van de gebouwen plaats. Toen na negentien maanden de aandacht van de pers verflauwde, werden de laatste bezetters door de Kustwacht en U.S. Marshals van het eiland verwijderd. De bezetters werden niet vervolgd.
Tegenwoordig maakt Alcatraz deel uit van de Golden Gate National Recreation Area, een onderdeel van de National Park Service. Een veerbootje brengt toeristen naar het eiland. Bij aankomst zien ze de graffiti die de Indianen hebben achtergelaten: 'This is Indian land'.

Gerda Bolhuis


Lakota nieuws


KILI-RADIO
Maar 9 maanden heeft de nieuwe stationmanager van KILI-radio het volgehouden. Na een jarenlange controverse over de dagelijkse leiding van het populaire radiostation op het Pine Ridge-reservaat, was vorig jaar Donovin Sprague aangesteld als de nieuwe manager. De reden voor zijn opstappen zou zijn, dat hij in Rapid City woonde, te ver van het Pine Ridge-reservaat. Voormalig manager Tom Casey fungeert voorlopig weer als tijdelijk manager.

ZONNEDANS
De Zonnedans in Kyle op het Pine Ridge-reservaat (van de in 1989 overleden chief Frank Fools Crow) is dit jaar gesloten voor buitenstaanders. Achtergrond hiervan is de nu al jarenlange controverse over het misbruiken van Lakota (en andere Indiaanse) religie(s) door blanke buitenstaanders. Volgens geruchten zou een blanke vrouw, die meent de reïncarnatie van White Buffalo Calf Woman te zijn, 1000 dollar betaald hebben om de Zonnedans te mogen bijwonen. Vorig jaar brak tijdens dezelfde Zonnedans de paal, een slecht voorteken waaruit men afleidde, dat de Zonnedans niet op de correcte manier werd uitgevoerd. Hier doorheen speelt ook nog een kwestie met de eigenaars van het terrein en een strijd tussen verschillende fracties van de American Indian Movement.

SIOUX MUSEUM
De mogelijkheid dat het Sioux Indian Museum in Rapid City moet sluiten, is kleiner geworden. De stad Rapid City heeft 11 miljoen dollar beschikbaar gesteld voor de bouw van een nieuw museum. De Amerikaanse federale regering zal nu vrijwel zeker ook een bedrag aan het museum toekennen.


Actualiteiten


SHUSWAP
Bij de Shuswap Indianen bij Gustafson Lake in British Columbia, Canada is een conflict ontstaan over een Zonnedans-terrein. Het ceremoniële terrein bevindt zich niet op een bestaand reservaat, maar zou eigendom zijn van een plaatselijke blanke rancher. Deze rancher heeft geëist, dat de Indianen het terrein ontruimden. Deze weigerden, waarna er een belegering ontstond. Er zijn schoten gewisseld, waarbij volgens de laatste berichten zelfs een dode zou zijn gevallen. Andere Indianen in Canada hebben zich solidair verklaard.

BEZUINIGINGEN
Bezuinigingen op het budget van het Amerikaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken voor 1996 hebben leiders van stamraden over het hele land in het geweer gebracht. Ze stellen dat deze bezuinigingen, die weer kortingen tot 30 % voor individuele stammen ten gevolge hebben, in strijd zijn met de in de vorige eeuw gesloten verdragen. In deze verdragen gaven Indianen land op in ruil voor gezondheidszorg, onderwijs en sociale hulp. De bezuinigingen zijn een deel van het 'Contract with America'- programma van de Republikeinen.

ADELAARSVEREN
In Florida is een New Age-aanhanger wegens de illegale verkoop van adelaarsveren veroordeeld tot 45 dagen gevangenisstraf, een jaar proeftijd en 500 dollar boete. De (blanke) dader verkocht onder verschillende Indiaanse namen adelaarsveren op Zonnedansen. Bezit van adelaarsveren in de Verenigde Staten alleen toegestaan aan Indianen en voor religieuze doeleinden. Indiaanse leiders noemden de veroordeling een nieuwe stap in de strijd tegen het misbruik van Indiaanse spiritualiteit door de New Age-beweging.

FRAUDE
Op het White Earth-reservaat van de Chippewa in Minnesota zijn diverse officials, waaronder de voorzitter van de stamraad, aangeklaagd voor fraude. Het ging o.a. om fraude tijdens de verkiezingen en het zich persoonlijk verrijken aan de bouw van een casino.


Colofon


Redactie: Ingrid van Amelsfort & Judith-an Verschuuren
Organisatie & produktie: Gerda Bolhuis
Layout/logo's: Ad Vermeulen
Bijdragen: Ingrid van Amelsfort, Gerda Bolhuis & Natanja Davidsson

ISSN 0926-2989